O movemento que loitou pola dignidade da lingua galega no século XX
Contexto histórico
As Irmandades da Fala foron asociacións culturais e políticas fundadas en 1916 en A Coruña co obxectivo principal de defender e normalizar a lingua galega nos ámbitos públicos, literarios e políticos.
Xurdiron nun momento en que o galego era considerado polas clases dirixentes como lingua de labregos. Fronte a ese prexuízo, reivindicaron a dignidade do galego como lingua propia de Galicia.
Representan un punto de inflexión entre o Rexurdimento do século XIX (Rosalía, Curros, Pondal) e o esplendor do Grupo Nós nos anos 20 e 30.
A fala é a alma dos pobos. Sen ela, Galicia non pode ser libre nin digna.
— Espírito das Irmandades da Fala · A Nosa Terra, 1916
Cronoloxía
Fundación da primeira Irmandade en A Coruña, impulsada por Antón Villar Ponte. Nace o xornal A Nosa Terra.
Créanse irmandades en Santiago, Lugo, Ourense e Pontevedra. O movemento esténdese por toda Galicia.
Primeiro congreso en Lugo. Apróbase o Manifesto de Lugo: autonomía para Galicia e cooficialidade do galego.
As Irmandades impulsan o Grupo Nós (Castelao, Risco, Otero Pedrayo), que leva a cultura galega ao seu cumio.
A Guerra Civil e a ditadura franquista truncan toda a actividade. O galego é expulsado do espazo público.
Ideas e obxectivos
Fundaron A Nosa Terra (1916), o xornal en galego máis importante do século XX.
Promoveron a escrita literaria, o teatro e o ensaio en galego, demostrando que a lingua era apta para calquera rexistro culto.
O Manifesto de Lugo (1918) esixiu autonomía para Galicia e o recoñecemento do galego como lingua cooficial.
Defenderon o ensino en galego e a presenza da lingua no sistema educativo.
Conectaron o galego coa modernidade europea, inspirándose nos movementos de recuperación lingüística doutros pobos.
Foron o caldo de cultivo do Grupo Nós, que levou o galeguismo ao seu esplendor nos anos 30.